Narodowy system ekonomii politycznej. Jak powstają potęgi gospodarcze

Najsłynniejsze i nadal aktualne dzieło europejskiego myśliciela, którego idee zbudowały potęgę gospodarczą Niemiec oraz inspirowały do rozwoju światowe potęgi takie jak USA, Japonia czy Korea Południowa.

List, jeden z czołowych ekonomistów XIX wieku i prekursor niemieckiej szkoły historycznej, w swojej pracy przeciwstawia się doktrynie wolnego handlu promowanej przez Adama Smitha, wskazując, że gospodarka narodowa, aby mogła się rozwijać i konkurować na arenie międzynarodowej, wymaga ochrony i świadomej polityki państwa.

Autor podkreśla, że kluczem do dobrobytu jest nie tylko bogactwo materialne, ale przede wszystkim rozwój zdolności produkcyjnych i kapitału duchowego narodu – edukacji, przedsiębiorczości i innowacyjności. Jego wizja państwa jako aktywnego „wychowawcy” gospodarki jest inspiracją dla nowoczesnej polityki gospodarczej, która łączy wolny rynek z odpowiedzialną interwencją państwa.

Dla współczesnej Polski myśl Lista ma szczególne znaczenie. W czasach globalizacji i nacisku na liberalizację handlu jego koncepcje przypominają o konieczności strategicznego podejścia do rozwoju gospodarczego i ochrony kluczowych sektorów przemysłu.

Książka Lista pierwszy raz ukazuje się w języku polskim. Świadczy to o tym, jak wiele lekcji do odrobienia ma nasza myśl państwowa i ekonomiczna.

Neoliberalny Konsensus Waszyngtoński miał być odrzuceniem drabiny, by słabsi nie mogli się po niej wspiąć. Tymczasem neoliberalizm okazał się wszechpotężną ideologią, której ulegli sami jego twórcy. Zapominając o swojej bazie przemysłowej, doprowadzili do deindustrializacji własnego państwa. Chiny przeczytały Lista, wyciągnęły z niego wnioski i sprytnie wykorzystały amnezję Zachodu. Konsekwencje znacie: Pas Rdzy, zwycięstwo Trumpa, wojny handlowe, kryzys Pax Americana, świat na progu globalnego konfliktu o prymat. Ten dziewiętnastowieczny ekonomista rozumie współczesny świat lepiej, niż dyżurni komentatorzy żyjący w iluzji, że nasz świat zaczął się wczoraj, PKB jest jedynym wskaźnikiem wzrostu, kapitał nie ma narodowości, państwa nie rywalizują ze sobą na polu gospodarczym, a idee nie mają konsekwencji. Czas porzucić te neoliberalne bajki. Dlatego właśnie wydajemy Lista. Niech ta książka zainspiruje ruch Hamiltonistów – ludzi wierzących w siłę naszej młodej Republiki.

dr Krzysztof Mazur, prezes Rady Polskich Przedsiębiorców Globalnych, twórca kanału YT #GeoEkonomia

Friedrich List (1789–1846) – był wybitnym niemieckim ekonomistą i teoretykiem polityki gospodarczej XIX wieku, znanym przede wszystkim jako autor dzieła Narodowy system polityki ekonomicznej. W swojej pracy krytykował klasyczną szkołę ekonomii oraz jej ideę bezwarunkowego wolnego handlu. Podkreślał znaczenie ochrony celnej jako narzędzia wspierającego rozwój krajowego przemysłu i budowę potęgi gospodarczej państwa. Był zwolennikiem stopniowego wprowadzania ceł, które miały chronić rodzimy przemysł na różnych etapach rozwoju gospodarczego, a także inicjatorem utworzenia Niemieckiego Związku Celnego (Zollverein), który zjednoczył gospodarczo Niemcy przed ich zjednoczeniem politycznym. Jego koncepcje wywarły istotny wpływ na politykę gospodarczą XIX-wiecznych Niemiec i Stanów Zjednoczonych, a także na rozwój protekcjonizmu jako strategii budowy narodowej siły ekonomicznej.